خازن

خازن چیست (Capacitor)؟


خازن ها وسیله الکتریکی و دارای دو پایه (ترمینال) هستند که وظیفه آن مانند باتری، ذخیره انرژی الکتریکی است ولی نحوه کار آن با باتری متفاوت است.خازنها الکترون های جدید تولید نمی کنند و تنها می توانند آنها را ذخیره کنند.

نماد خازن در مدار

در مدارات برای نمایش خازنها از نماد زیر استفاده می شود:

نماد مداری خازناستفاده از این سمبل مداری معمولا برای خازنهایی است که قطب مثبت و منفی (پلاریته) آن ها در مدار مهم نیست.

نماد مداری خازن قطبیاز این سمبل برای خازنهای قطبی استفاده می کنند.

انواع خازن دیپ (DIP)

1- خازن عدسی          اندازه های خازن عدسی

این خازن ها در ظاهر شبیه عدس هستند به همین دلیل به آن ها عدسی گفته می شود.در بین خازن های دیپ این مدل کوچیکترین ابعاد را دارد و هر چقدر ظرفیت آن بالاتر باشد، ابعاد آن بزرگتر است. نکته مهم درباره این مدل این است که جهت پلاریته آن فرقی ندارد.

ظرفیت

مقدار ظرفیت این خازن به دو روش ذکر می شود:

1- مقدار و یکای سنجش آن به وضوح روی بدنه ذکر شده اند.
مثل : (220nF) معادل 220 نانو فاراد
2- فقط عدد روی آن نوشته شده که به صورت پیش فرض با واحد پیکو فاراد (pF) است.
مثل : (180) که معادل 180 پیکوفاراد است.

2- خازن الکترولیتی        خازن الکترولیتی دیپ

این نامگذاری به علت جنس خازن است.
توجه: در خازن های الکترولیت جهت اعمال کردن ولتاژ بسیار حائز اهمیت است.
اگر از آن ها برعکس استفاده کنید قطعه سریعا متلاشی می شود.

 تشخیص پایه های مثبت و منفی خازن الکترولیتی

روش اول استفاده از پایه های خازن است که پایه ی منفی کوتاه تر است ولی این روش زیاد قابل اعتماد نیست چون ممکن است پایه ها بنا بر مصرف چیده شوند. روش دوم و مناسب تر توجه به نوار طوسی رنگ با علامت منفی روی آن است که نشانگر پایه منفی می باشد.

ظرفیت

مقدار ظرفیت این نوع به صراحت بیان می شود.
مثلا : 470uF

نکته مهم دیگر درمورد این مدل از انواع خازن:

سطح ولتاژ قابل تحمل این خازنها روی بدنه آنها ذکر شده است واگر ولتاژ با سطح بالاتر اعمال کنید باز هم بدنه قطعه متلاشی خواهد شد!
علت این محدودیت بخاطر نزدیک بودن دو صفحه ی رسانای خازن به هم و امکان جرقه زدن در ولتاژهای بالا است.
برای مثال مقدار 16v محدودیت ولتاژ اعمال شده به 16 ولت را اعلام میکند.
دقت کنید که این ولتاژ به معنی ولتاژ کاری نیست و این خازنها در هر ولتاژ پایین تری هم کار می کنند.
هرچقدر خازن بزرگتر یا با ظرفیت کمتر باشد این ولتاژ بیشتر خواهد بود.

 انواع خازن اس ام دی (SMD)

1- خازن سرامیکی smd

خازن سرامیکی اس ام دی

علت این نام گذاری این است که ماده دی الکتریک این خازنها سرامیک است.
این خازنها در ابعاد مختلفی موجود اند.
مثل 805 / 1206 و ….

هیچ روشی برای فهمیدن ظرفیت این مدل وجود ندارد.
به جز استفاده از بسته بندی که توسط کارخانه ظرفیت آن با علامتی روی بدنه بسته ذکر شده.
درصورتی که خازنهای smd را از جای خود خارج و مقدار ظرفیت را فراموش کنید، دیگر به هیچ کاری نمیایند.
خازنهای سرامیکی مثبت و منفی ندارند.

2- خازن الکترولیت smd

خازن الکترولیت اس ام دی

خازن های الکترولیتی اس ام دی از همان ساختار خازنهای الکترولیتی دیپ هستند.
این خازنها کاربرد هایی مثل فیلتر dc در مدارهای یکسوساز دیودی دارند و در ابعاد مختلف ارائه میشوند.
در این مدل هم رعایت جهت قرار دادن آن در مدار بسیار مهم است وخط نقره ای یک سمت آن نشاندهنده پایه منفی است.

3- خازن تانتالیوم smd

انواع خازن تانتالیوم

این نوع در اسامی A,B,C,D بر پایه ی ابعاد نامگذاری میشوند.به این خازنها تانتال نیز گفته میشود.
جهت ولتاژ اعمال شده در این خازنها بسیار مهم است.
توجه داشته باشید که در این خازنها خط مشخص شده در یک سمت مشخص کننده پایه مثبت است.

4- خازن آلومینومی smd

خازن آلومینیوم

خط مشخص شده روی این خازن پایه منفی است. از این مدل در مادربرد ها استفاده زیادی میشود.